తీవ్ర ఆర్థిక సంక్షోభంలో కూరుకుపోయిన పాకిస్థాన్, గట్టెక్కడానికి మళ్లీ తన పాత దౌత్య వ్యూహాలకు పదును పెడుతోంది. దేశంలో పెరుగుతున్న ద్రవ్యోల్బణం, పడిపోతున్న కరెన్సీ విలువతో ప్రజలు అల్లాడుతుండటంతో, అమెరికా నుంచి భారీ ఆర్థిక ప్యాకేజీని ఆశిస్తోంది. ముఖ్యంగా అమెరికా-ఇరాన్ మధ్య జరుగుతున్న శాంతి చర్చలకు ఇస్లామాబాద్‌ను వేదికగా చేయడం ద్వారా, అగ్రరాజ్యం నుంచి ‘మధ్యవర్తిత్వ రుసుము’ రూపంలో బిలియన్ల కొద్దీ డాలర్లను రాబట్టాలని పాక్ ప్రభుత్వం భావిస్తోంది. గతంలో 1980వ దశకంలోనూ, 2000 ప్రారంభంలోనూ ప్రాంతీయ ఉద్రిక్తతలను అడ్డుపెట్టుకుని అమెరికా నుండి భారీగా నిధులు పొందిన చరిత్రను పాక్ ఈ సందర్భంగా పునరావృతం చేయాలనుకుంటోంది.

విఫలమవుతున్న దౌత్య బేరసారాలు

అయితే ప్రస్తుత అంతర్జాతీయ రాజకీయ పరిస్థితులు పాకిస్థాన్‌కు అంత అనుకూలంగా లేవని నిపుణులు విశ్లేషిస్తున్నారు. గతంలో యుద్ధాలు, ప్రాంతీయ అస్థిరత వల్ల పాక్‌కు ఉచిత గ్రాంట్లు, రుణమాఫీలు అందేవి. కానీ ఇప్పుడు విదేశీ పెట్టుబడిదారులు వెనుకంజ వేస్తుండటంతో డాలర్ నిల్వలు కనిష్ఠ స్థాయికి పడిపోయాయి. పాత అప్పులు తీర్చడమే భారంగా మారిన ప్రస్తుత తరుణంలో, కేవలం అవకాశవాద రాజకీయాలతో నిధులు రాబట్టడం సాధ్యం కాదని రాజకీయ విశ్లేషకులు హెచ్చరిస్తున్నారు. పాక్ అనుసరిస్తున్న ఈ ‘బేరసారాల విధానం’ ఇకపై చెల్లుబాటు అయ్యే అవకాశాలు తక్కువగా కనిపిస్తున్నాయి.

ఆర్థిక పునాది లేని వ్యూహాలు

పాకిస్థాన్ ఇప్పటివరకు పటిష్టమైన ఆర్థిక పునాదిని నిర్మించుకోకుండా కేవలం విదేశీ సాయంపైనే ఆధారపడటం ప్రధాన సమస్యగా మారింది. అంతర్జాతీయ వేదికలపై అనేక సమావేశాలు నిర్వహిస్తున్నప్పటికీ, వాటిని దీర్ఘకాలిక వ్యాపార ఒప్పందాలుగా లేదా చమురు రంగంలో పెట్టుబడులుగా మార్చుకోవడంలో ఆ దేశం విఫలమైంది. శాంతి సమయాల్లో ఆర్థిక వ్యవస్థ కుప్పకూలడం, యుద్ధం లేదా ఉద్రిక్తతలు ఉన్నప్పుడు నిధులు రావడం పాక్‌కు అలవాటుగా మారింది. ఈ పరిస్థితిని మార్చడానికి నేషనల్ క్యాపిటల్ కమాండ్ (NCC) వంటి వ్యవస్థల ద్వారా దౌత్య సంబంధాలను ఆదాయ వనరులుగా మార్చుకోవాలని, లేనిపక్షంలో పాక్ మరింత ప్రమాదకర స్థితికి చేరుకుంటుందని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు.

ఒక చూపులో

• అమెరికా-ఇరాన్ మధ్య శాంతి చర్చల వేదికగా మారి ఆర్థిక సాయం పొందాలని పాక్ వ్యూహం.
• గతంలో మధ్యవర్తిత్వం ద్వారా బిలియన్ డాలర్లు పొందిన చరిత్రను పునరావృతం చేయాలని ప్రయత్నం.
• విదేశీ పెట్టుబడులు లేక, అప్పుల భారంతో పాకిస్థాన్ ఆర్థిక వ్యవస్థ కుప్పకూలే స్థితికి చేరిక.
• కేవలం ఫొటోలకు పరిమితం కాకుండా, దౌత్య సంబంధాలను వ్యాపార ఒప్పందాలుగా మార్చుకోవాలని నిపుణుల హెచ్చరిక.