భారత రాజకీయాల్లో మహిళలకు 33 శాతం రిజర్వేషన్లు కల్పించాలనే దశాబ్దాల కల మరోసారి చెదిరిపోయింది. ఏప్రిల్ 17 అర్ధరాత్రి వరకు లోక్‌సభలో జరిగిన సుదీర్ఘ చర్చల అనంతరం, అవసరమైన మూడింట రెండు వంతుల మెజారిటీ లేకపోవడంతో ఈ బిల్లు వీగిపోయింది. ప్రస్తుతం ఉన్న సభ్యులకు ఇబ్బంది కలగకుండా, లోక్‌సభ స్థానాలను 543 నుండి 815కి పెంచి మహిళలకు ప్రాతినిధ్యం కల్పించాలని ప్రభుత్వం భావించింది. అయితే అనుకూలంగా 298 ఓట్లు, వ్యతిరేకంగా 230 ఓట్లు రావడంతో బిల్లు ఆమోదం పొందలేదు.

ముప్పై ఏళ్ల రాజకీయ ప్రతిష్టంభన 1996లో దేవెగౌడ ప్రభుత్వం హయాంలో మొదలైన ఈ పోరాటం 30 ఏళ్లు గడిచినా కొలిక్కి రాలేదు. గతంలో వాజ్‌పేయి ప్రభుత్వం నాలుగు సార్లు ప్రయత్నించినప్పటికీ, కొన్ని రాజకీయ పార్టీల అభ్యంతరాల వల్ల అది సాధ్యపడలేదు. 2010లో రాజ్యసభలో ఆమోదం పొందినప్పటికీ, అప్పటి ప్రభుత్వం లోక్‌సభలో దీనిని ప్రవేశపెట్టకుండా పక్కన పెట్టింది. మహిళా రిజర్వేషన్ అనేది కేవలం రాజకీయ ప్రయోజనాల కోసమే వాడుకుంటున్నారనే విమర్శలకు ఈ తాజా ఓటమి అద్దం పడుతోంది.

రాజకీయ భాగస్వామ్యంపై ప్రభావం దేశంలోని 20కి పైగా రాష్ట్రాల్లో స్థానిక సంస్థల్లో మహిళలు తమ నాయకత్వ పటిమను నిరూపించుకుంటున్నారు. అయినప్పటికీ, చట్టసభల్లో వారికి తగిన స్థానం కల్పించేందుకు రాజకీయ పార్టీలు ఇంకా వెనకాడుతున్నాయి. గత పదేళ్లలో మహిళల జీవన ప్రమాణాలు మెరుగుపడినప్పటికీ, రాజకీయ సాధికారత విషయంలో మాత్రం ఇంకా అన్యాయమే జరుగుతోంది. అయితే ఈ ఓటమి తాత్కాలికమేనని, భవిష్యత్తులో మహిళా లోకం తన హక్కుల కోసం మరింత బలంగా పోరాడుతుందని విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు.

ఒక్క నిమిషంలో

• ఏప్రిల్ 17 అర్ధరాత్రి లోక్‌సభలో 33 శాతం మహిళా రిజర్వేషన్ బిల్లుకు అవసరమైన మెజారిటీ లభించలేదు.
• బిల్లుకు మద్దతుగా 298 ఓట్లు, వ్యతిరేకంగా 230 ఓట్లు పోలయ్యాయి.
• లోక్‌సభ సీట్లను 815కి పెంచాలన్న ప్రభుత్వ ప్రతిపాదన ఈ ఓటమితో నిలిచిపోయింది.
• 1996 నుండి సాగుతున్న ఈ సుదీర్ఘ రాజకీయ పోరాటం మరోసారి అనిశ్చితిలోకి వెళ్లింది.