భారతదేశంలో, ఆధార్ కార్డు పౌరుల అతిపెద్ద గుర్తింపు కార్డుగా పరిగణించబడుతుంది. బ్యాంకింగ్ సౌకర్యాలు, సబ్సిడీలు, రేషన్ పంపిణీ నుండి ఓటింగ్ ప్రక్రియ వరకు ప్రభుత్వం యొక్క ప్రతి డిజిటల్ పథకానికి ఆధార్ తప్పనిసరి. కానీ, ఇటీవల, RTIకి ఇచ్చిన ప్రతిస్పందన ఆధార్ వ్యవస్థలో ప్రాథమిక లోపాలు మరియు తీవ్రమైన నిర్లక్ష్యాన్ని వెల్లడించింది.

మరణించిన వారిలో 10% మంది మాత్రమే ఆధార్ డీయాక్టివేట్ చేయబడింది, RTIలో సంచలనాత్మక సమాచారం
UIDAI అందించిన సమాచారం ప్రకారం, గత 14 సంవత్సరాలలో (2009 నుండి 2023 వరకు) 1.15 కోట్ల ఆధార్ నంబర్లు మాత్రమే మరణం కారణంగా డీయాక్టివేట్ చేయబడ్డాయి. అయితే భారతదేశ పౌర నమోదు వ్యవస్థ (CRS) ప్రకారం, 2007 మరియు 2019 మధ్య భారతదేశంలో ప్రతి సంవత్సరం సగటున 83.5 లక్షల మంది మరణించారు. ఈ లెక్క ప్రకారం, 14 సంవత్సరాలలో సుమారు 11.69 కోట్ల మంది మరణించారు. అంటే, ఈ మరణాలలో దాదాపు 10% మరణాలలో మాత్రమే UIDAI ఆధార్‌ను నిష్క్రియం చేసింది. ఈ వ్యత్యాసం ఆధార్ డేటాబేస్ విశ్వసనీయత గురించి తీవ్రమైన ప్రశ్నలను లేవనెత్తుతుంది.

భారతదేశ జనాభా మరియు ఆధార్ కవరేజ్ కూడా అస్థిరంగా ఉన్నాయి
ఐక్యరాజ్యసమితి జనాభా నిధి (UNFPA) ప్రకారం, ఏప్రిల్ 2025 నాటికి భారతదేశంలో మొత్తం అంచనా జనాభా 146.39 కోట్లు. మరోవైపు, UIDAI ప్రకారం, ఆధార్ కార్డుదారుల సంఖ్య 142.39 కోట్లు. దేశ జనాభాలో దాదాపు 97% మందికి ఆధార్ ఉందని దీని అర్థం, అయినప్పటికీ ఆధార్ లేకుండా ఎంత మంది ఉన్నారో UIDAI వద్ద అంచనా లేదు. RTIకి ప్రతిస్పందనగా, UIDAI, “మా వద్ద అలాంటి సమాచారం లేదు” అని చెప్పింది.

ఆధార్ నిష్క్రియం చేసే ప్రక్రియ ఏమిటి?
UIDAI ప్రకారం, రిజిస్ట్రార్ జనరల్ ఆఫ్ ఇండియా (RGI) మరణించిన వ్యక్తి డేటాను పంచుకున్నప్పుడు, అది ఆధార్ డేటాబేస్‌తో సరిపోల్చబడుతుంది. తర్వాత:

90% పేరు సరిపోలిక

100% లింగ సరిపోలిక

ధృవీకరణ తర్వాత, మరణం తర్వాత ఆ ఆధార్ నంబర్ నుండి బయోమెట్రిక్ ప్రామాణీకరణ లేదా నవీకరణ లేకపోతే, ఆ నంబర్ నిష్క్రియం చేయబడుతుంది. భవిష్యత్తులో ఏదైనా ప్రక్రియలో చనిపోయినట్లు ప్రకటించిన ఆధార్‌ను ఉపయోగించినట్లయితే, సిస్టమ్ హెచ్చరికను ఇస్తుంది మరియు ఆధార్ హోల్డర్ దానిని బయోమెట్రిక్ ధృవీకరణ ద్వారా తిరిగి సక్రియం చేయవచ్చు.

సంవత్సరాల వారీగా ఆధార్ నిష్క్రియం చేసిన రికార్డు UIDAI వద్ద లేదు
గత ఐదు సంవత్సరాలలో ప్రతి సంవత్సరం మరణం కారణంగా ఎన్ని ఆధార్ నంబర్‌లు నిష్క్రియం చేయబడ్డాయో RTIలో అడిగినప్పుడు, UIDAI “అటువంటి డేటా అందుబాటులో లేదు” అని చెప్పింది. ఏజెన్సీ మొత్తం సంఖ్యను మాత్రమే ఇచ్చింది – డిసెంబర్ 31, 2024 నాటికి మరణం కారణంగా 1.15 కోట్ల ఆధార్ నంబర్‌లు నిష్క్రియం చేయబడ్డాయి.

బీహార్‌లో ఆధార్ సంతృప్తత 100% మించిపోయింది
RTIతో వెలుగులోకి వచ్చిన మరో తీవ్రమైన సమస్య ఏమిటంటే, బీహార్‌లోని అనేక జిల్లాలు 100% కంటే ఎక్కువ ఆధార్ కవరేజ్ (సంతృప్తత) నమోదు చేశాయి. ఉదాహరణకు:

కిషన్‌గంజ్ – 126%

కతిహార్ మరియు అరారియా – 123%

పూర్నియా – 121%

షేఖ్‌పురా – 118%

ఈ జిల్లాల అంచనా జనాభా కంటే ఎక్కువ ఆధార్ కార్డులు జారీ చేయబడ్డాయని ఇది సూచిస్తుంది.

దీని వెనుక కారణం ఏమిటి?

మరణించిన వారి ఆధార్‌ను నిష్క్రియం చేయకపోవడం

జనాభా అంచనాలో లోపం

వలస

నకిలీ ఆధార్ కార్డులు

ఈ కారణాలన్నీ సరికాని సంతృప్త గణాంకాలకు దారితీస్తాయి, ఇది ఎన్నికల ఓటర్ల జాబితాల నుండి ప్రభుత్వ ప్రణాళిక వరకు విధాన రూపకల్పనను తప్పుదారి పట్టించవచ్చు.

ఇది వ్యవస్థ గురించి ప్రశ్నలను లేవనెత్తుతుందా?

ఈ RTI సమాధానం నుండి స్పష్టంగా తెలుస్తుంది:

ఆధార్ లేకుండా జనాభా అంచనాను UIDAI కలిగి లేదు.

మరణించిన వ్యక్తుల ఆధార్‌ను నిష్క్రియం చేయడానికి UIDAI వద్ద సరైన మరియు ప్రభావవంతమైన వ్యవస్థ లేదు.

డేటా యొక్క విశ్వసనీయత మరియు పారదర్శకత తీవ్రంగా లేకపోవడం.